Co to jest dermatoskopia?

Dermatoskopia to nieinwazyjna metoda diagnostyczna służąca do oceny zmian skórnych, znamion i pieprzyków za pomocą dermatoskopu – urządzenia powiększającego obraz skóry 10–20-krotnie przy użyciu światła spolaryzowanego lub niespolaryzowanego.

Dermatoskopia, nazywana też mikroskopią epiluminescencyjną, umożliwia lekarzowi wgląd w głębsze warstwy skóry bez naruszania jej ciągłości. Światło wnika w naskórek i skórę właściwą, uwidaczniając struktury niewidoczne gołym okiem. Dzięki temu możliwe jest precyzyjne różnicowanie zmian łagodnych od potencjalnie złośliwych – takich jak czerniak czy inne raki skóry. Badanie dermatoskopowe jest całkowicie bezbolesne i nieinwazyjne, może być wielokrotnie powtarzane, także u kobiet w ciąży i małych dzieci. Powinno poprzedzać każdą decyzję o chirurgicznym usunięciu zmiany skórnej.

Co to jest wideodermatoskopia?

Wideodermatoskopia to zaawansowana forma badania dermatoskopowego, w której obraz zmian skórnych wyświetlany jest na monitorze komputera z powiększeniem nawet 100-krotnym, a zdjęcia są archiwizowane cyfrowo w celu porównywania zmian w kolejnych wizytach kontrolnych.

Wideodermatoskop składa się z głowicy z kamerą połączonej z komputerem. Zastosowane oprogramowanie eksperckie automatycznie analizuje znamiona i wykonuje wstępną klasyfikację zmian na łagodne i złośliwe – ostateczną diagnozę zawsze stawia lekarz. Cyfrowy zapis zdjęć pozwala na obserwację dynamiki zmian skórnych między kolejnymi wizytami: lekarz może sprawdzić, czy pojawiła się asymetria kształtu, zmieniło się rozmieszczenie barwnika lub wystąpiły inne niepokojące sygnały. Dynamika zmian jest kluczowym czynnikiem przy podejmowaniu decyzji o biopsji i badaniu histopatologicznym.

Jak wygląda badanie dermatoskopem i wideodermatoskopem?

Badanie dermatoskopowe jest bezpieczne, bezbolesne i nie wymaga żadnego specjalnego przygotowania – jedynym warunkiem jest nienanoszenie kosmetyków na skórę przed wizytą. Pacjent odsłania zmiany skórne, a lekarz ocenia je kolejno za pomocą odpowiedniego urządzenia.

Dermatoskop to urządzenie optyczne z wmontowanym źródłem światła. Gdy używane jest światło niespolaryzowane, do badania stosuje się olejek immersyjny, żel lub wodę – eliminuje to refleksy świetlne i poprawia jakość obrazu. Specjalna budowa urządzenia pozwala na ocenę zmian na płaskich powierzchniach skóry oraz w miejscach trudnodostępnych. Warto pamiętać, aby podczas badania zgłosić zmiany w nietypowych lokalizacjach – na podeszwie stopy, między palcami czy na owłosionej skórze głowy (badanie skóry głowy i włosów nazywa się trychoskopią).

Podczas wideodermatoskopii obrazy zmian wyświetlane są w czasie rzeczywistym na monitorze. Oprogramowanie zapisuje zdjęcia na dysku, co umożliwia ich późniejsze porównywanie. Lekarz może ocenić, czy znamię zmieniło się od ostatniej wizyty – co jest jednym z najważniejszych sygnałów przy kwalifikacji do zabiegu chirurgicznego.

Ile trwa dermatoskopia i wideodermatoskopia?

Badanie dermatoskopem lub wideodermatoskopem trwa zazwyczaj od kilku do kilkunastu minut. Czas badania zależy przede wszystkim od liczby zmian skórnych, które lekarz musi ocenić. Przy większej liczbie znamion czas wizyty odpowiednio się wydłuża.

Dermatoskopia czy wideodermatoskopia – czym się różnią?

Oba badania służą temu samemu celowi – ocenie zmian skórnych – jednak wideodermatoskopia oferuje wyższe powiększenie (do 100x wobec 10–20x w klasycznej dermatoskopii), automatyczną analizę komputerową znamion oraz archiwizację zdjęć umożliwiającą porównywanie zmian w czasie.

Klasyczna dermatoskopia jest badaniem szybszym i wystarczającym przy jednorazowej ocenie zmiany skórnej. Wideodermatoskopia jest szczególnie wartościowa dla pacjentów wymagających długoterminowej obserwacji wielu znamion – oprogramowanie eksperckie wspomaga lekarza w wykrywaniu subtelnych zmian, które mogłyby umknąć przy badaniu ręcznym. W obu przypadkach ostateczna decyzja diagnostyczna należy do lekarza.

Kto powinien wykonać badanie dermatoskopowe?

Dermatoskopia i wideodermatoskopia powinny być badaniem przesiewowym u każdej osoby, szczególnie od 15. roku życia, należącej do grupy podwyższonego ryzyka raka skóry. Badanie pozwala zróżnicować rodzaje zmian skórnych i wykryć potencjalną przemianę nowotworową na wczesnym, całkowicie uleczalnym etapie.

Do grupy ryzyka zaliczają się osoby:

• posiadające liczne znamiona barwnikowe o różnych kształtach, rozmiarach i zabarwieniu,
• o jasnej karnacji, łatwo ulegające oparzeniu słonecznemu,
• często opalające się lub korzystające z solarium,
• z rodzinnym lub własnym wywiadem w kierunku nowotworów skóry, w tym czerniaka.

Pilne badanie dermatoskopowe lub wideodermatoskopowe należy wykonać, gdy:

• na skórze pojawiła się nagle nowa zmiana,
• istniejące znamiona powiększają się, stają się asymetryczne lub mają nierówne brzegi,
• zmienia się kolor znamienia lub staje się on niejednolity,
• zmiana skórna jest opuchnięta, zaczerwieniona, boli, swędzi lub łuszczy się,
• ze znamienia sączy się krew.

Pamiętaj, że zmiany nowotworowe wykryte na wczesnym etapie są całkowicie uleczalne. Dermatoskopia i wideodermatoskopia to pierwszy krok do prawidłowej diagnostyki i podjęcia właściwego leczenia.

Dermatoskopia i wideodermatoskopia – najczęstsze pytania

Co to jest dermatoskopia?

Dermatoskopia to nieinwazyjna metoda oceny zmian skórnych za pomocą dermatoskopu – urządzenia powiększającego obraz skóry 10–20x przy użyciu światła spolaryzowanego lub niespolaryzowanego. Pozwala różnicować zmiany łagodne od złośliwych bez naruszania skóry.

Ile trwa dermatoskopia?

Badanie dermatoskopowe trwa zazwyczaj od kilku do kilkunastu minut, w zależności od liczby ocenianych zmian skórnych.

Czy dermatoskopia jest bolesna?

Nie. Dermatoskopia jest badaniem całkowicie bezbolesnym i nieinwazyjnym. Może być wielokrotnie powtarzane, także u kobiet w ciąży i małych dzieci.

Czym różni się dermatoskopia od wideodermatoskopii?

Wideodermatoskopia oferuje wyższe powiększenie (do 100x), automatyczną analizę komputerową znamion oraz cyfrowy zapis zdjęć umożliwiający porównywanie zmian między wizytami. Klasyczna dermatoskopia jest szybsza i wystarczająca przy jednorazowej ocenie zmiany.

Co to jest wideodermatoskopia?

Wideodermatoskopia to badanie zmian skórnych przy użyciu wideodermatoskopu – kamery połączonej z komputerem, wyświetlającej obraz w powiększeniu do 100x. Zdjęcia są archiwizowane, a oprogramowanie wykonuje automatyczną analizę znamion. Ostateczną diagnozę zawsze stawia lekarz.

Czy dermatoskopia wykryje grzybicę?

Dermatoskop może być pomocny w ocenie zmian zapalnych skóry i problemów z paznokciami. Specjalistycznym badaniem skóry głowy i włosów jest trychoskopia, wykonywana tym samym urządzeniem.

Kto powinien wykonać badanie dermatoskopowe?

Badanie zalecane jest przede wszystkim osobom z grupy ryzyka raka skóry: z licznymi znamionami, jasną karnacją, historią oparzeń słonecznych lub rodzinnym wywiadem w kierunku nowotworów skóry. Od 15. roku życia badanie powinno być wykonywane raz w roku profilaktycznie.